بریدن ترمز چیست؟ ۷ علامت خطرناک و کارهایی که باید فوری انجام دهید

بریدن ترمز چیست و چرا باید آن را جدی گرفت؟ این اصطلاح معمولا به افت محسوس عملکرد ترمز خودرو اشاره دارد. مشکل ممکن است موقت، تدریجی یا ناشی از خرابی جدی باشد. بنابراین، تشخیص نوع افت ترمز برای انتخاب واکنش ایمن ضروری است.

در بسیاری از موارد، راننده پدال را فشار می‌دهد؛ اما خودرو مانند قبل متوقف نمی‌شود. گرمای بیش‌ازحد لنت ترمز و دیسک ترمز علت رایج این وضعیت است. بااین‌حال، نشتی مدار هیدرولیک یا روغن ترمز نامناسب نیز خطرناک است.

بریدن یا محو شدن ترمز چیست؟

محو شدن ترمز یا Brake Fade کاهش توان ترمزگیری در اثر تغییر رفتار حرارتی اجزای اصطکاکی است. هنگام ترمزگیری، انرژی حرکتی خودرو به گرما تبدیل می‌شود. اگر تولید گرما از ظرفیت دفع آن بیشتر باشد، دمای مجموعه ترمز بالا می‌رود.

در دمای زیاد، ضریب اصطکاک لنت می‌تواند کاهش یابد. در نتیجه، فشار مشابه پدال نیروی توقف کمتری ایجاد می‌کند. این حالت با خنک شدن اجزا ممکن است برطرف شود؛ اما ادامه رانندگی همچنان ناایمن است. بریدن کامل ترمز مفهوم گسترده‌تری دارد. پارگی شیلنگ، نشتی روغن، خرابی پمپ اصلی یا وجود هوا می‌تواند فشار هیدرولیکی را از بین ببرد. چنین خرابی‌هایی برخلاف محو حرارتی، لزوما با خنک شدن اصلاح نمی‌شوند.

انواع محو شدن ترمز

محو اصطکاکی زمانی رخ می‌دهد که سطح لنت و دیسک در دمای بالا اصطکاک کافی تولید نکنند. محو روغن ترمز نیز از تشکیل بخار در مدار هیدرولیک ناشی می‌شود. بخار فشرده می‌شود و پدال حالتی نرم یا اسفنجی پیدا می‌کند.

نوع دیگری با عنوان Green Fade در لنت‌های تازه و نصب‌نشده به روش صحیح دیده می‌شود. در این حالت، گازهای حاصل از گرم شدن اولیه مواد لنت میان دو سطح قرار می‌گیرند. اجرای صحیح آب‌بندی یا Bedding-in خطر این وضعیت را محدود می‌کند.

نشانه‌ های هشداردهنده افت عملکرد ترمز

نشانه‌ها به نوع سیستم ترمز و علت خرابی بستگی دارند. افزایش مسافت توقف مهم‌ترین هشدار عملی است. تغییر ناگهانی حس پدال نیز باید بدون تاخیر بررسی شود.

• استشمام بوی سوختگی یا مشاهده دود نزدیک چرخ‌ها
• کاهش قدرت توقف با وجود فشار بیشتر روی پدال
• نرم، اسفنجی یا بیش‌ازحد سفت شدن پدال ترمز
• لرزش فرمان یا پدال هنگام ترمزگیری
• کشیده شدن خودرو به یک سمت
• روشن شدن چراغ هشدار ترمز یا سامانه ABS
• صدای سایش، جیغ ممتد یا تماس فلز با فلز

هر بوی داغی به معنای بریدن ترمز نیست. بااین‌حال، ادامه ترمزگیری شدید می‌تواند وضعیت را بدتر کند. لمس دیسک یا کاسه داغ نیز خطر سوختگی شدید دارد و نباید انجام شود.

علت بریدن ترمز چیست؟

ترمزگیری در سرازیری با نگه داشتن مداوم پدال، گرمای زیادی تولید می‌کند. بار سنگین و سرعت بالا نیز انرژی حرارتی را افزایش می‌دهند. بنابراین، خودروهای باری و خودروهای پرسرنشین حساسیت بیشتری دارند. کیفیت لنت ترمز، ترکیب مواد و محدوده دمای کاری اهمیت زیادی دارند. لنت نامتناسب ممکن است زودتر دچار افت ضریب اصطکاک شود. سطح روغنی، لعاب‌زدگی لنت یا دیسک فرسوده نیز عملکرد را محدود می‌کند. روغن ترمز رطوبت را به‌مرور جذب می‌کند. افزایش آب، نقطه جوش روغن را کاهش می‌دهد. سپس در فشار و دمای بالا، حباب بخار تشکیل می‌شود و انتقال نیرو مختل خواهد شد.

• رانندگی تهاجمی و ترمزگیری‌های سنگین متوالی
• استفاده نکردن از ترمز موتور در سرازیری
• لنت ترمز غیراستاندارد یا نامتناسب با خودرو
• گیر کردن پیستون کالیپر یا پین‌های راهنما
• کمبود، آلودگی یا فرسودگی روغن ترمز
• تاب‌داشتگی، کاهش ضخامت یا شیار عمیق دیسک ترمز
• نشتی سیلندر، شیلنگ یا اتصالات مدار ترمز

هنگام بریدن ترمز چه کنیم؟

نخست آرامش خود را حفظ کنید و مسیر فرار را بررسی کنید. چراغ هشدار را روشن کنید و به دیگر رانندگان علامت دهید. سپس فشار پدال را ارزیابی کنید؛ زیرا واکنش مناسب به نوع خرابی بستگی دارد.

1. پای خود را از پدال گاز بردارید و فرمان را با دو دست کنترل کنید.
2. به‌تدریج دنده را کاهش دهید تا ترمز موتور سرعت را کم کند.
3. اگر پدال نرم است، چند بار آن را سریع و کنترل‌شده فشار دهید.
4. ترمز دستی مکانیکی را آرام و مرحله‌ای فعال کنید و از قفل شدن چرخ‌ها بپرهیزید.
5. به شانه امن، مسیر فرار یا سطح سربالایی هدایت شوید.
6. پس از توقف، خودرو را خاموش نکنید تا کنترل سامانه‌های کمکی حفظ شود.
7. از ادامه رانندگی خودداری کنید و با امداد تخصصی تماس بگیرید.

در خودروهای دارای ترمز پارک برقی، عملکرد اضطراری میان مدل‌ها متفاوت است. دستورالعمل دفترچه سازنده باید مبنا باشد. کشیدن ناگهانی ترمز دستی در سرعت بالا می‌تواند خودرو را منحرف کند. هرگز روی مجموعه داغ آب نریزید. شوک حرارتی احتمال تاب برداشتن یا ترک خوردن دیسک ترمز را افزایش می‌دهد. همچنین، توقف خودرو به معنای برطرف شدن علت خرابی ترمز نیست.

چگونه از محو شدن ترمز جلوگیری کنیم؟

در سرازیری طولانی، پیش از افزایش سرعت دنده مناسب را انتخاب کنید. ترمز موتور باید بخش مهمی از کنترل سرعت باشد. فشار کوتاه و هدفمند پدال معمولا از نگه داشتن پیوسته آن بهتر است. سرعت را با بار، شیب و وضعیت مسیر هماهنگ کنید. فاصله طولی بیشتر، نیاز به ترمزگیری ناگهانی را کاهش می‌دهد. همچنین، از استراحت‌های دوره‌ای در مسیرهای کوهستانی استفاده کنید. روغن ترمز باید مطابق گرید توصیه‌شده سازنده انتخاب شود. زمان تعویض نیز باید از دفترچه خودرو پیروی کند. ترکیب خودسرانه گریدها یا استفاده از ظرف بازشده قدیمی توصیه نمی‌شود.

پس از نصب لنت جدید، فرآیند آب‌بندی طبق دستور سازنده لنت انجام شود. ترمزهای متوسط و فرصت خنک شدن، سطح تماس یکنواخت ایجاد می‌کنند. ترمزگیری شدید بلافاصله پس از نصب می‌تواند لنت را لعاب‌دار کند.

نقش لنت ترمز استاندارد در کنترل گرما

لنت ترمز استاندارد باید اصطکاک پایدار، استحکام مکانیکی و رفتار حرارتی قابل پیش‌بینی داشته باشد. عدد اصطکاک بالا به‌تنهایی معیار کافی نیست. سازگاری لنت با وزن خودرو، دیسک و شرایط رانندگی اهمیت بیشتری دارد.

کارخانه Boukanlent در شهرستان بوکان، برندهای TOP TEC، FBL و Boukanlent را تولید می‌کند. تولید این محصولات بر پایه الزامات کارخانه و با مواد صددرصد بدون آزبست انجام می‌شود. بااین‌حال، انتخاب نهایی باید براساس کد فنی و کاربرد خودرو باشد.

برای ناوگان‌ها و توزیع‌کنندگان، ثبات مشخصات میان بچ‌های تولیدی اهمیت دارد. خرید لنت ترمز عمده باید پس از بررسی تطابق، بسته‌بندی و قابلیت رهگیری انجام شود. نمونه‌برداری و آزمون فنی نیز ریسک تامین را کاهش می‌دهد.

مجموعه‌های بزرگ ممکن است به تولید Private Label یا White Label نیاز داشته باشند. در این همکاری، مشخصات فنی، کنترل کیفیت و تعهدات برند باید شفاف ثبت شوند. امکان دریافت یا واگذاری نمایندگی فروش فعال نیز باید با ظرفیت بازار سنجیده شود.

برنامه کنترل سیستم ترمز

بازرسی دوره‌ای باید فراتر از اندازه‌گیری ضخامت لنت باشد. وضعیت دیسک، کالیپر، گردگیرها و شیلنگ‌ها نیز اهمیت دارد. تکنسین باید نشتی و حرکت آزاد اجزای لغزنده را کنترل کند.

1. سطح و رنگ روغن ترمز را بررسی کنید و هر نشتی را جدی بگیرید.
2. ضخامت لنت و الگوی سایش دو سمت هر محور را مقایسه کنید.
3. ضخامت دیسک را با حداقل مجاز حک‌شده یا داده سازنده بسنجید.
4. عملکرد کالیپر، پیستون، پین‌ها و ترمز پارک را آزمایش کنید.
5. پس از تعمیر، هواگیری و آزمون ترمز در محیط کنترل‌شده انجام دهید.

زمان ثابت و یکسانی برای تعویض همه لنت‌ها وجود ندارد. وزن خودرو، ترافیک، شیب و سبک رانندگی عمر قطعه را تغییر می‌دهند. بنابراین، بازدید واقعی از کیلومتر اسمی قابل‌اعتمادتر است.

جمع بندی

اکنون می‌دانیم بریدن ترمز چیست و چرا همیشه نباید آن را فقط به لنت نسبت داد. گرما، روغن فرسوده و نقص هیدرولیکی هرکدام واکنش متفاوتی می‌طلبند. سرویس منظم و رانندگی صحیح، مهم‌ترین ابزارهای پیشگیری هستند. برای انتخاب لنت یا ارزیابی تامین ناوگان، ابتدا کد فنی و شرایط کارکرد را مشخص کنید. سپس مستندات محصول، ثبات تولید و الزامات ایمنی را مقایسه کنید. کارشناسان فنی Boukanlent می‌توانند این ارزیابی را به‌صورت مشورتی و متناسب با کاربرد انجام دهند.

پرسش‌ های متداول

آیا بریدن ترمز پس از خنک شدن کاملا رفع می‌شود؟
محو حرارتی ممکن است کاهش یابد؛ اما علت گرمای زیاد یا آسیب قطعات باید بررسی شود.

آیا پدال نرم همیشه نشانه خرابی روغن ترمز است؟
خیر؛ وجود هوا، نشتی، خرابی پمپ اصلی یا تنظیم نامناسب نیز چنین حسی ایجاد می‌کند.

داغ شدن لنت ترمز در رانندگی عادی است؟
تولید گرما طبیعی است؛ اما بوی شدید، دود یا افت ترمز طبیعی محسوب نمی‌شود.

آیا ABS می‌تواند از محو شدن ترمز جلوگیری کند؟
ABS از قفل شدن چرخ‌ها می‌کاهد؛ اما ظرفیت حرارتی لنت و دیسک را افزایش نمی‌دهد. برای آشنایی با عملکرد این سیستم پیشنهاد می کنیم مقاله سیستم ترمز ABS چیست؟ را مطالعه کنید.

بهترین روش ترمزگیری در سرازیری چیست؟
انتخاب دنده پایین، استفاده از ترمز موتور و ترمزگیری مقطعی کنترل‌شده روش مناسب‌تری است.